Selecteer een pagina

De Ooievaar: geboorte symbool

Ooievaar is een samentrekking van “ode” en “brengen”.

De ooievaar is het symbool voor geboortes. Eeuwenlang was de terugkeer van de ooievaar één van de meest opvallende signalen voor de komst van de lente. De ooievaar overwintert in Afrika en in de lente komt hij weer terug naar Nederland. Na de donkere winter verlangen de mensen vaak naar de lente. Als ze dan de ooievaar zien, weten ze dat de lente er weer aankomt. Het was alsof de grote zwart-witte vogel de lente meebracht. Ooievaars broeden dicht bij mensen, op huizen, kerken en boerderijen. En ze laten dat met hun geklepper duidelijk weten aan de omstanders. Het huis waarop deze geluksbrenger zijn nest bouwde, was gezegend en bleef vrij van alle onheil. De mensen noemden de vogel ‘ooievaar’, wat een samenvoeging is van de woorden ‘geluk’ (ode) en ‘brengen’ (baren). De Middel-Nederlandse vorm van ooievaar was “odevare”. Het Oud-Saksische “ood” betekent bezit, rijkdom of geluk. “Vaar” is ontstaan uit baar en betekent dragen. De vogel is dus de drager of brenger van het geluk, een kostbaar bezit. Ooievaar en Geboorte zijn twee begrippen die niet meer los te maken zijn:
  • Voor vele mensen geldt het oude volksgeloof van de ooievaar als de ‘brenger van nieuw leven’ of de ‘babydrager’ nog steeds. Vroeger hoorden rooms-katholieke kinderen dat een ooievaar een broertje of zusje komt brengen. Dit fabeltje wordt tegenwoordig nog vaak aan kleine kinderen verteld. Bij zwangerschap en geboorte hoor je de mensen vaak zeggen: “De ooievaar is geweest”.
  • Op tal van geboortekaartjes staat de zwart-witte vogel nog steeds te pronken. En niet alleen op de kaartjes. Ook op geboortelepeltjes, geboortebekers, geboortebordjes, enz…..
  • In vele streken bestaat de gewoonte om bij een geboorte een ooievaar die een baby draagt in de tuin voor het huis te plaatsen.
  • “Een ooievaartje halen” betekent het diploma voor kraamverpleegster behalen. Op het bijbehorende insigne staat een ooievaar.
  • Zelfs op de Geboortemunt van Prinses Catharina Amalia staat de ooievaar!
  • Ooievaarsbeet. Dit is een roze of rode vlek in de nek die meestal pas een paar dagen na de geboorte zichtbaar wordt. Vaak wordt hij duidelijker als het kind huilt of zich opwindt. De ooievaarsbeet verdwijnt niet bij iedereen; bij veel personen is de vlek op volwassen leeftijd nog zichtbaar. De naam “ooievaarsbeet” werd gegeven, omdat ze het teken zou zijn dat de ooievaar het kindje met de snavel beetgehouden heeft toen hij het bracht.